Stół w szkolnej stołówce, przy którym siedzą dzieci i jedzą drugie śniadanie
Suplementacja i dieta

Żywienie w szkołach od września 2026. Co zmieniło się w sklepikach i stołówkach?

Więcej produktów roślinnych w jadłospisach i bardziej szczegółowe wymagania wobec szkolnych przekąsek. Co te zmiany oznaczają dla Twojego dziecka?

Pakujemy dziecku drugie śniadanie, pamiętamy o bidonie z wodą, zastanawiamy się, co przygotować na kolację. Ale czy na pewno wiemy, co trafia na talerze dzieci w szkolnej stołówce i co mogą kupić podczas przerwy?

1 września 2026 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia, które zmieniło zasady żywienia w szkołach i przedszkolach. W jadłospisach większą rolę mają odgrywać warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe i strączki. Zmiany objęły także ofertę szkolnych sklepików i automatów. 1

Cieszę się, że szkolne żywienie zyskuje więcej uwagi. To posiłki, podczas których dzieci poznają smaki i uczą się wybierać jedzenie. Warto, żeby to, co proponuje im szkoła, wspierało starania rodziców o urozmaiconą dietę.

Co dokładnie zmieniło się w stołówkach? Jakie wymagania muszą spełniać przekąski i napoje sprzedawane na terenie szkoły?

Co zmieniło się w szkolnych obiadach?

Przepisy obowiązujące od 1 września 2026 r. kładą nacisk na większy udział warzyw i innych produktów roślinnych, przy ograniczonej częstotliwości podawania mięsa. Warzywa lub owoce mają towarzyszyć każdemu posiłkowi, z przewagą warzyw. Ważne miejsce zajmują też pełnoziarniste produkty zbożowe.1

W ramach obiadu mięso ma być podawane dwa razy w tygodniu, a ryba co najmniej raz. Przynajmniej raz w tygodniu musi pojawić się potrawa na bazie nasion roślin strączkowych bez dodatku produktów odzwierzęcych. Co najmniej dwa razy w tygodniu zupy mają powstawać na wywarach warzywnych.1

Nabiał i jaja nadal mogą być częścią jadłospisu. Dla dzieci niespożywających produktów odzwierzęcych przewidziano roślinne alternatywy dań mięsnych i rybnych. Przepisy zwracają również uwagę na sezonowość oraz wykorzystywanie, w miarę możliwości, produktów lokalnych lub ekologicznych.1

Takie podejście do różnorodności jest mi bliskie również poza szkolną stołówką. O tym, jak komponuję własne posiłki, opowiadam w artykule „Jak wygląda talerz zdrowego odżywiania lek. med. Niny Nicheskiej?”.

Dlaczego ze szkolnych sklepików znika kategoria „inne”?

Zmiany dotyczą również tego, co dziecko może samodzielnie kupić w szkole w automacie lub sklepiku. Do niedawna mógł tam znaleźć się batonik, lizak czy nawet drażetki z wielkim napisem „bez cukru" na froncie, a w składzie z listą słodzików. Nowe rozporządzenie zamyka lukę, przez którą takie produkty trafiały do szkół. 

W poprzednim rozporządzeniu, z 2016 r., obok konkretnych grup żywności znajdowała się szeroka kategoria „inne”. Produkty do niej należące mogły być sprzedawane w szkołach, jeśli nie przekraczały określonych limitów cukrów, tłuszczu i soli. Dzięki temu niektóre słodycze „bez cukru", ale zawierające substancje słodzące, spełniały wymagania i trafiały do sprzedaży.

Teraz kategoria „inne" znika, a katalog produktów dopuszczonych do sprzedaży staje się zamknięty. W sprzedaży może być tylko to, co jest na liście z rozporządzenia.² Produkt musi teraz należeć do jednej z wyraźnie wskazanych grup i spełniać jej wymagania. Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że usunięta kategoria umożliwiała sprzedaż także części żywności o niższej wartości odżywczej.3

To istotna różnica: niska zawartość cukru sama w sobie nie wystarcza już, żeby dowolna przekąska mogła znaleźć się w szkolnym sklepiku lub automacie.

Jakie limity cukrów obowiązują w sklepikach i automatach?

Dla wybranych grup produktów przepisy określają następujące wartości:

Grupa produktów

Maksymalna zawartość cukrów

Produkty mleczne

10 g na 100 g lub ml

Napoje roślinne i roślinne alternatywy nabiału

10 g na 100 g lub ml

Produkty zbożowe

10 g na 100 g lub ml

Pieczywo półcukiernicze i cukiernicze

13,5 g na 100 g

Napoje przygotowywane na miejscu

5 g cukrów dodanych na 250 ml

 

Pierwsze cztery grupy nie mogą zawierać dodatku substancji słodzących. Obowiązują je również limity tłuszczu i soli.1

Warto odróżnić cukry ogółem od cukrów dodanych. W przypadku produktów mlecznych, zbożowych czy pieczywa wskazane wartości dotyczą wszystkich cukrów obecnych w produkcie. Limit dla napojów przygotowywanych na miejscu odnosi się natomiast do cukrów dodanych.1

Nie oznacza to całkowitego zakazu wszystkich słodkich produktów. W katalogu nadal znajdują się na przykład gorzka czekolada o zawartości minimum 70% suchej masy kakaowej oraz bezcukrowe gumy do żucia.3

Dlaczego nie wystarczy zamienić cukru na słodzik?

Produkt może zawierać niewiele cukrów, a nadal być bardzo słodki. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zwraca uwagę, że warto stopniowo ograniczać ogólną słodkość diety, zaczynając już w dzieciństwie. Samo zastępowanie cukru słodzikami nie realizuje tego celu.⁴

W 2023 r. WHO zaleciła, aby nie traktować bezcukrowych substancji słodzących jako sposobu na długoterminową kontrolę masy ciała lub ograniczanie ryzyka chorób niezakaźnych. To zalecenie warunkowe, a nie stwierdzenie, że każda ilość słodzika jest szkodliwa. Nie zastępuje ono ocen bezpieczeństwa poszczególnych substancji.⁴

Dotyczy między innymi aspartamu, sukralozy i glikozydów stewiolowych. Nie obejmuje polioli, takich jak ksylitol, sorbitol czy maltitol, ani osób z już rozpoznaną cukrzycą.⁴

Dlatego przy wyborze przekąski warto sprawdzać cały skład i zastanowić się, jak często dziecko po nią sięga. Duży napis „bez cukru” na opakowaniu mówi tylko o jednej z cech produktu.

Co wiemy o słodzikach w diecie dzieci?

Międzynarodowe instytucje zwracają uwagę zarówno na ilość spożywanych substancji słodzących, jak i na luki w wiedzy o skutkach ich długotrwałego stosowania. 

EFSA: nie ma podstaw do zwiększenia dopuszczalnego spożycia glikozydów stewiolowych

W 2024 r. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) uznał, że dostępne dane nie uzasadniają podniesienia dopuszczalnego dziennego spożycia glikozydów stewiolowych. Pozostawiono wartość 4 mg na kilogram masy ciała dziennie, w przeliczeniu na stewiol.⁵ Ostrożnościowe modele wskazywały możliwość przekraczania tego poziomu przez najmłodsze dzieci o najwyższym spożyciu. Tematowi wpływu stewii na zdrowie poświęciliśmy osobny artykuł "Czy stewia jest zdrowa? Co dane mówią o "naturalnym słodziku"?"

AAP: nadal istnieją luki w wiedzy

Amerykańska Akademia Pediatrii (AAP) w stanowisku z 2019 r. wskazała, że potrzebujemy więcej danych o długoterminowym wpływie słodzików na zdrowie dzieci, w tym na apetyt, preferencje smakowe i metabolizm.⁶

AHA: ostrożnie z napojami ze słodzikami

Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne (AHA) w stanowisku z 2018 r. odradzało długotrwałe spożywanie przez dzieci napojów z niskokalorycznymi substancjami słodzącymi. Za podstawowy wybór uznało wodę, uwzględniając szczególne potrzeby dzieci z cukrzycą.⁷

Temat cukru i słodzików pojawia się także przy wyborze suplementów dla najmłodszych. Więcej przeczytasz w naszym artykule „Słodka pułapka: jak cukier i słodziki w witaminach dla dzieci szkodzą zdrowiu”.

FAQ — najczęściej zadawane pytania

Od kiedy obowiązują opisane zasady żywienia szkolnego?

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16 lutego 2026 r., opublikowane w Dz.U. 2026 poz. 197, weszło w życie 1 września 2026 r. Dotyczy żywienia zbiorowego i sprzedaży żywności w placówkach oświatowych.³

Co oznacza usunięcie kategorii „inne”?

Wcześniej pozwalała ona sprzedawać produkty niewymienione w pozostałych grupach, jeśli spełniały limity cukru, tłuszczu i soli. Po jej usunięciu produkt musi mieścić się w jednej z konkretnych grup dopuszczonych do sprzedaży.²˒³

Czy zasady dotyczą również szkolnych automatów?

Tak. Wymagania dotyczą sprzedaży żywności dzieciom i młodzieży na terenie placówek oświatowych, również w automatach.³

Czy szkolne jadłospisy mają być całkowicie roślinne?

Nie. Zmiany zwiększają rolę produktów roślinnych, ale pozostawiają w jadłospisach mięso, ryby, nabiał i jaja. Wprowadzają też obowiązkową potrawę ze strączków bez produktów odzwierzęcych przynajmniej raz w tygodniu.¹

Czy każdy batonik „bez cukru” może być sprzedawany w szkole?

Nie. Sam napis „bez cukru” nie przesądza o dopuszczeniu produktu do sprzedaży. Znaczenie mają jego kategoria, skład i zgodność z wymaganiami rozporządzenia.³

Czy słodziki są zalecanym sposobem na kontrolę masy ciała u dzieci?

WHO w wytycznych z 2023 r. warunkowo odradza stosowanie bezcukrowych substancji słodzących w celu długoterminowej kontroli masy ciała. Zachęca do ograniczania ogólnej słodkości diety. Zalecenie nie obejmuje wszystkich rodzajów słodzików i nie zastępuje ocen ich bezpieczeństwa.⁴

Źródła

  1. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16 lutego 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 197. otwórz źródło
  2. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 26 lipca 2016 r., Dz.U. 2016 poz. 1154. otwórz źródło
  3. Ministerstwo Zdrowia. Od 1 września zdrowsze posiłki w szkołach i przedszkolach. Nowe standardy żywienia to inwestycja w zdrową przyszłość dzieci, 1.09.2026. otwórz źródło

Materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej, formalnej opinii ani diagnozy. W przypadku dolegliwości zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.

Powiązane artykuły

Teksty, które rozwijają ten temat — wybrane przez redakcję.

nikaLIVE: O zdrowiu i mądrych wyborach – rozmowa lek. med. Niny Nicheskiej i Agnieszki Cegielskiej

nikaLIVE: About health and wise choices - conversation with doctor. med. Nina Nicheska and Agnieszka Cegielska.

Disease prevention and daily self-care are the best path to health. Recently, the supplement market has been flooded with new offers from manufacturers, but can we trust all of them? We discuss how to make the right choices and how to build your awareness of taking care of your health in nikaLIVE.

Przeczytaj
Jak wygląda talerz zdrowego odżywiania lek.med. Niny Nicheskiej?

What does a plate of healthy eating look like? Nina Nicheska?

To the question "How to take care of your health?" MD Nina Nicheska answers – holistically, and the basis is, among others, balanced diet and wise supplementation. What this means in practice - he explains using the example of his menu.

Przeczytaj
Jak być świadomą i zdrową kobietą? Rozmowa Justyny Szyc-Nagłowskiej i lek. med. Niny Nicheskiej

How to be a conscious and healthy woman? Conversation between Justyna Szyc-Nagłowska and doctor. med. Nina Nicheska

Building awareness of your body and health is a process that cannot be completed quickly. We need small daily steps to achieve full health and well-being. Planning individual stages on the way to balance is a basic form of prevention, which differs for each of us depending on our individual needs.

Przeczytaj