Mój pierwszy raz. Kiedy właściwie stajemy się dorośli?

Nie wiem, czy też tak masz, ale gdy słyszę hasło „mój pierwszy raz”, do głowy przychodzi mi tylko jedno skojarzenie: pierwszy seks. Dziś chciałbym jednak zaprosić Cię do refleksji nad innymi pierwszymi razami. Tymi, po których zaczynamy trochę inaczej patrzeć na siebie i swoją odpowiedzialność.

Ostatnio pomyślałem, że jako facet nie miałem w życiu takiej wyraźnej męskiej inicjacji. Wypadu do lasu z ojcem. Rytuału przejścia. Momentu, w którym ktoś symbolicznie mówi: „Teraz jesteś mężczyzną”. Może właśnie dlatego długo uznawałem za taki moment mój pierwszy seks.

Dziś, kiedy próbuję sobie przypomnieć, kiedy właściwie poczułem się dorosły, widzę serię cichych inicjacji. Niektóre wydarzyły się bez świadków. Inne zapamiętałem jako trudne rozmowy albo decyzje, których nikt nie mógł podjąć za mnie.

Czy dorosłość zaczyna się w jednym momencie?

Psycholog rozwoju Erik Erikson opisywał rozwój człowieka jako proces obejmujący całe życie. W jego teorii przechodzimy przez osiem etapów, z których każdy wiąże się z określonym napięciem lub wyzwaniem. W okresie dorastania szczególnego znaczenia nabiera tożsamość, później bliskość, a w kolejnych latach troska o następne pokolenia i to, co po sobie zostawiamy.¹

To teoria rozwoju, a nie lista zadań, które trzeba wykonać w terminie. Dla mnie jest przede wszystkim ciekawym punktem wyjścia do pytania: czy oczekując jednego wielkiego przełomu, nie przeoczam mniejszych zmian, które już się we mnie wydarzyły?

Pytanie „kim jestem?” wracało do mnie przecież wiele razy. Tak samo jak pytania o to, z kim chcę być blisko i za co jestem gotów wziąć odpowiedzialność.

Czym jest wyłaniająca się dorosłość?

Badacz Jeffrey Jensen Arnett zaproponował pojęcie wyłaniającej się dorosłości, czyli okresu między dorastaniem a bardziej ustabilizowanym dorosłym życiem. W swoich pracach opisuje go najczęściej w odniesieniu do osób w wieku od 18 do 29 lat. To czas poszukiwań w pracy i relacjach oraz sprawdzania różnych możliwości.²

Brzmi znajomo? Podejmujesz coraz więcej decyzji, ale nadal nie masz poczucia, że wiesz, dokąd zmierzasz. Cieszysz się wolnością, a jednocześnie zastanawiasz się, czy sobie poradzisz.

Arnett wiąże ten okres z warunkami społecznymi i kulturowymi, między innymi z dłuższą edukacją oraz późniejszym zakładaniem rodziny. Jego koncepcja nie opisuje więc jednakowo życia wszystkich ludzi.² Nie wyznacza też terminu, do którego trzeba „zdążyć z dorosłością”.

Patrząc na swoje życie, właśnie w tym rozpoznaję coś bliskiego: poczucie, że już podejmuję dorosłe decyzje, choć w środku nadal mam sporo niepewności.

Jakie pierwsze razy składają się na moje poczucie dorosłości?

Kiedy zacząłem je sobie przypominać, okazało się, że jest ich całkiem dużo. Nie wszystkie były przyjemne. Każdy jednak coś zmienił w sposobie, w jaki widziałem siebie.

Pierwsza decyzja, za którą musiałem odpowiadać

Taka, która miała realne konsekwencje. Po której nie mogłem już zrzucić odpowiedzialności na innych.

Samo podjęcie decyzji było tylko początkiem. Potem trzeba było żyć z jej skutkami, również wtedy, gdy nie wszystko poszło po mojej myśli.

Pierwszy raz, kiedy ktoś naprawdę na mnie polegał

Pamiętam tę mieszankę dumy i presji. Ścisk w żołądku i świadomość, że muszę stanąć na wysokości zadania.

Ktoś mi zaufał. To sprawiło, że moje wybory nabrały innego ciężaru, bo dotyczyły również drugiej osoby.

Pierwsza zawodowa porażka

Ta, która podważyła mój obraz samego siebie. Wcześniej mogłem myśleć, że wiem, jaki jestem i na co mnie stać. Potem wydarzyło się coś, co do tego obrazu zupełnie nie pasowało.

Dziś zaliczam tę porażkę do moich ważnych pierwszych razów, choć wtedy trudno byłoby mi spojrzeć na nią w ten sposób.

Pierwsza wizyta na terapii

Moment, w którym musiałem przyznać komuś obcemu, że nie ogarniam.

W mojej historii właśnie poproszenie o pomoc stało się jednym z doświadczeń dorosłości. Musiałem powiedzieć na głos coś, do czego wcześniej trudno było mi przyznać się nawet przed sobą.

Pierwszy raz, kiedy zobaczyłem w ojcu człowieka

Człowieka, który popełnia błędy. Ma własne ograniczenia i nie zawsze zna odpowiedź.

To zmieniło mój sposób patrzenia na niego. Ojciec przestał być nieomylnym autorytetem, a ja musiałem na nowo przyjrzeć się naszej relacji.

Pierwszy raz, kiedy zakwestionowałem własne przekonania

Uznałem, że część z nich ktoś lub coś mi narzuciło. Że powtarzałem je tak długo, aż zacząłem traktować jak własne.

To też był dla mnie moment dorastania: sprawdzić, w co właściwie wierzę i czy nadal chcę się tego trzymać.

Co mogą oznaczać takie „ciche inicjacje”?

Tak porządkuję własne doświadczenia. Być może w którymś z nich rozpoznasz również swoją historię. To osobista mapa, którą każdy z nas może ułożyć inaczej. Wizyta na terapii czy zawodowa porażka nie są warunkiem dojrzałości. W moim życiu akurat te doświadczenia okazały się znaczące.

Czy dojrzały mężczyzna musi sobie ze wszystkim radzić?

Kiedy przypominam sobie swoje pierwsze razy, widzę, ile było w nich niepewności. Miałem ścisk w żołądku, nie wiedziałem, co zrobić, potrzebowałem kogoś obok. A jednak właśnie te momenty kojarzą mi się dziś z dorastaniem.

Dlatego coraz bliższa jest mi myśl, że współczesne inicjacje mogą wydarzać się wtedy, gdy życie mówi „sprawdzam”. Kiedy bierzesz odpowiedzialność. Kiedy prosisz o pomoc. Kiedy próbujesz porozmawiać o czymś, czego się boisz, albo przyznajesz, że potrzebujesz zmienić kurs.

Dorosłość rozpoznaję dziś w tym, jak odpowiadam na takie sytuacje. Nadal potrafią mnie zaskoczyć. Z niektórymi radzę sobie lepiej, z innymi wciąż mam trudność.

Jak przypomnieć sobie własne pierwsze razy?

Spróbuj wrócić do jednego wydarzenia, po którym zacząłeś lub zaczęłaś inaczej patrzeć na siebie. Możesz zapytać:

• Kiedy po raz pierwszy poczułem lub poczułam odpowiedzialność za własną decyzję?

• W jakiej sytuacji przyznałem lub przyznałam, że potrzebuję pomocy?

• Które doświadczenie zmieniło moje spojrzenie na rodziców?

• Z jakiego przekonania zrezygnowałem lub zrezygnowałam, bo przestało być moje?

• Co dziś potrafię nazwać albo zrobić, choć kiedyś było to dla mnie trudne?

Jestem ciekawy, co pojawi się w Twoich odpowiedziach. Być może przypomnisz sobie coś, czego dotąd nie traktowałeś lub nie traktowałaś jako ważnego momentu.

O naszych pierwszych razach rozmawiamy z Robertem w odcinku „Mój pierwszy raz: o momentach, w których staliśmy się mężczyznami”. Znajdziesz go jako odcinek numer 59 w Tutaj Podcast.

Posłuchaj i wróć do własnych wspomnień. Może dostrzeżesz w nich więcej powodów, żeby siebie docenić.