Czy korzystanie z telefonu pogarsza koncentrację?
Health

Czy korzystanie z telefonu pogarsza koncentrację?

Jedno powiadomienie na telefonie często wystarczy, żeby przerwać pracę i zgubić wątek. Czy telefon odrywa nas od zadania tylko na chwilę, czy na dłużej osłabia zdolność skupienia? Sprawdzamy, co na ten temat mówią badania.

W skrócie

  • Powiadomienia z telefonu, nawet nieodczytane, mogą pogarszać koncentrację i zwiększać liczbę błędów w zadaniach wymagających uwagi.
  • Przeskakiwanie między telefonem a pracą może wydłużać wykonywanie zadań i utrudniać skupienie.
  • W jednym z badań po dwóch tygodniach bez internetu w smartfonie uczestnicy spędzali przed ekranem telefonu ponad 2 godziny dziennie mniej, lepiej wypadali w teście uwagi i deklarowali lepsze samopoczucie.
  • Nie ma dowodów na to, że smartfony z roku na rok trwale osłabiają naszą zdolność koncentracji.

Lista rzeczy, które odciągają nas od pracy lub nauki, jest długa, ale telefon zwykle zajmuje na niej pierwsze miejsce. Sięgamy po niego między jednym zadaniem a drugim, w kolejce do kasy czy przy posiłku, a szybkie sprawdzenie wiadomości łatwo zamienia się w pół godziny przeskakiwania między aplikacjami. Wiele osób ma przy tym wrażenie, że coraz trudniej jest im skupić się na jednej rzeczy dłużej niż kilka minut.

Jak często w Polsce jesteśmy online?

Wrażenie, że telefon zabiera nam coraz więcej czasu i uwagi, potwierdzają dane z Polski. Według Centrum Badania Opinii Społecznej (CBOS) w 2026 roku z internetu regularnie korzystało 82% dorosłych Polaków, a niemal połowa internautów (46%) przyznaje, że poza pracą jest online „w zasadzie cały czas”1. Z mediów społecznościowych korzysta 63% dorosłych, a co trzeci użytkownik uważa, że spędza w nich za dużo czasu. Wśród osób w wieku 18–24 lata myśli tak ponad połowa (53%)2.

Ponad połowie badanych zdarzało się przy tym odczuwać zmęczenie wzroku, rozdrażnienie lub problemy z koncentracją. Jedna trzecia przynajmniej raz świadomie ograniczyła korzystanie z mediów społecznościowych, najczęściej z poczucia straty czasu (75%) i z troski o zdrowie psychiczne (59%). Osoby, które to zrobiły, najczęściej wyłączały powiadomienia (63%), usuwały aplikacje (40%) lub nie zabierały telefonu do sypialni (32%). Co ciekawe, dla co piątej osoby (18%) największą przeszkodą w ograniczaniu mediów społecznościowych była nuda2. Dlaczego nie warto się jej bać, piszemy w tekście Jak przestałem bać się nudy i dlaczego Ty też możesz.

Część badaczy uważa, że tak intensywne korzystanie z telefonu odbija się na naszej uwadze na dłużej. Sahar Yousef jest neuronaukowczynią z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley i zajmuje się tym, jak mózg zmienia się pod wpływem codziennych nawyków. W październikowym odcinku podcastu „The Diary of a CEO” sugerowała, że smartfony szkodzą naszej uwadze nie tylko chwilowo, ale osłabiają ją z roku na rok3. Czy rzeczywiście tak jest? Zanim sprawdzimy to w badaniach, wyjaśnijmy, czym właściwie jest koncentracja.

Czym jest koncentracja i jak telefon może na nią wpłynąć?

Koncentracja, którą psychologowie nazywają też uwagą ciągłą, to zdolność do utrzymania skupienia na jednym zadaniu przez dłuższy czas, także wtedy, gdy jest ono monotonne. W badaniach mierzy się ją zwykle zadaniami komputerowymi np. przez kilka minut trzeba reagować na jeden rodzaj obrazów i powstrzymać reakcję, gdy pojawi się inny. Im mniej pomyłek, tym lepsza koncentracja4.

Telefon może wpływać na koncentrację na różne sposoby: przerywać pracę sygnałem powiadomienia, skłaniać do przeskakiwania między zadaniami, a według niektórych badaczy zajmować część uwagi samą swoją obecnością.

Najprościej sprawdzić pierwszy z nich, bo powiadomienia docierają do nas wiele razy dziennie, także wtedy, gdy wcale nie zamierzamy sięgać po telefon.

Czy powiadomienia rozpraszają, nawet gdy ich nie odczytujesz?

Nie musisz otwierać wiadomości, żeby stracić wątek. Dźwięk lub wibracja telefonu często wystarczą, by zacząć się zastanawiać, kto napisał i czy sprawa jest pilna. W eksperymencie opublikowanym w 2015 roku uczestnicy wykonywali zadanie wymagające ciągłej uwagi, a w tym czasie na ich telefony przychodziły powiadomienia, na które mieli nie reagować. Robili oni więcej błędów niż bez powiadomień, a skala rozproszenia była podobna do tej, jaką w innych badaniach obserwowano u osób rozmawiających przez telefon lub piszących wiadomości. Autorzy tłumaczą to tym, że powiadomienie uruchamia myśli niezwiązane z zadaniem, a te odciągają uwagę od tego, co robimy5.

Podobny efekt widać w innym badaniu. W dwutygodniowym eksperymencie 221 studentów przez tydzień miało włączone powiadomienia i telefon pod ręką, a przez drugi tydzień wyłączone powiadomienia i telefon schowany. W tygodniu z alertami uczestnicy zgłaszali więcej trudności z utrzymaniem uwagi6. Oceniali je jednak sami, a badacze zmieniali jednocześnie dwie rzeczy, powiadomienia i dostęp do telefonu, więc nie da się przypisać całego efektu samym alertom. Poza tym samo powiadomienie to zwykle dopiero początek, bo rzadko kończy się na jednym spojrzeniu na ekran.

Czy multitasking obniża koncentrację?

Gdy już spojrzymy na powiadomienie, często od razu odpisujemy na wiadomość i przerywamy to, czym się zajmowaliśmy, co uruchamia kolejny mechanizm. Pisanie maila i odpisywanie na wiadomość w telefonie może wyglądać jak robienie dwóch rzeczy naraz. W praktyce przeskakujemy jednak między zadaniami i za każdym razem musimy sobie przypomnieć, co i jak robiliśmy. Psychologowie nazywają to kosztem przełączania zadań, czyli czasem i wysiłkiem potrzebnym, żeby przestawić się z jednej czynności na drugą.

Badania potwierdzają, że przełączanie się między zadaniami ma swoją cenę. Uczestnicy jednego z nich rozwiązywali zadania arytmetyczne lub klasyfikowali figury geometryczne. Naprzemienne wykonywanie różnych zadań zajmowało więcej czasu niż powtarzanie tego samego, a strata czasu była tym większa, im bardziej skomplikowane były reguły7. To wyjaśnia, dlaczego krótki rzut oka na komunikator może wydłużyć naszą pracę.

Podobnie jest na prawdziwych zajęciach. W badaniu obejmującym ponad 118 studentów na części wykładów pozwolono korzystać z telefonów i laptopów, a na pozostałych nie. Materiał z zajęć, na których urządzenia były dozwolone, wypadał na egzaminie końcowym gorzej. Dotyczyło to także osób, które same z telefonu nie korzystały. Autorzy tłumaczą to tym, że rozpraszały je urządzenia innych8.

W każdym z tych przykładów koncentrację zaburzało jednak korzystanie z telefonu, własnego lub cudzego. Czy może on przeszkadzać także wtedy, gdy w ogóle go nie dotykamy?

Czy sam telefon na biurku pogarsza koncentrację?

Wiele osób odkłada telefon ekranem w dół, przekonanych, że skoro po niego nie sięgają, nie ma on wpływu na ich skupienie. Część badaczy uważa jednak, że smartfon może zajmować naszą uwagę nawet wtedy, gdy tylko leży obok. W 2017 roku głośne stało się badanie, w którym osoby z telefonem leżącym na biurku wypadały gorzej w testach pamięci roboczej i rozumowania niż osoby, które zostawiły telefon w innym pomieszczeniu. Autorzy nazwali to efektem „drenażu mózgu” (ang. brain drain): część uwagi miała być zajęta pilnowaniem, żeby nie sięgnąć po telefon9.

Kolejne badania nie zawsze to potwierdzały. W zestawieniu 22 badań z 2023 roku telefon, zarówno używany, jak i tylko leżący obok, miał niewielki negatywny wpływ na wyniki testów, ale efekty bardzo się różniły między badaniami10. Dwie analizy z 2024 roku, dotyczące samej obecności telefonu, przyniosły jeszcze ostrożniejsze wnioski. W pierwszej, obejmującej 56 badań, smartfon leżący obok wiązał się jedynie z nieco gorszymi wynikami testów pamięci roboczej, czyli zdolności do chwilowego przechowywania i przetwarzania informacji, ale nie z gorszym utrzymywaniem uwagi11. Druga, obejmująca 33 badania, nie wykazała żadnego wpływu na wyniki testów poznawczych12.

Telefon leżący ekranem w dół prawdopodobnie nie osłabia więc koncentracji, dopóki po niego nie sięgamy. Schowanie go ma sens wtedy, gdy dzięki temu rzadziej go sprawdzasz. Nie trzeba jednak zakładać, że smartfon w zasięgu wzroku automatycznie odbiera nam część zdolności myślenia.

Co się dzieje, gdy odetniesz internet w telefonie?

Większość tego, co przyciąga nas do telefonu, czyli media społecznościowe i komunikatory, wymaga dostępu do internetu. Dlatego wiele mówią badania, w których ludzie na jakiś czas odcięli sobie do niego dostęp. W jednym z nich dorosłych losowo podzielono na dwie grupy: jedna od razu na dwa tygodnie zablokowała internet w smartfonie, a druga zrobiła to później i do tego czasu była grupą porównawczą. Dzwonić, pisać SMS-y i korzystać z komputera można było przez cały czas. Po dwóch tygodniach czas spędzany przed ekranem telefonu zmniejszył się o ponad 2 godziny dziennie, a uczestnicy lepiej wypadali w teście uwagi ciągłej, deklarowali lepsze samopoczucie i mieli mniej objawów depresji i lęku. Poprawę w co najmniej jednym z tych obszarów odnotowano u 91% badanych4.

Trzeba jednak pamiętać, że w badaniu wzięli udział zmotywowani ochotnicy, świadomi jego celu, co mogło wpłynąć na ich odpowiedzi w kwestionariuszach. Uwagę mierzono natomiast obiektywnie, testem na komputerze4. Nie wiadomo też, jak długo poprawa się utrzymywała, ani czy można by było uzyskać podobny efekt ograniczając tylko kilka aplikacji zamiast dostępu do internetu.

Badania potwierdzają więc, że telefon rozprasza tu i teraz, a jego ograniczenie może poprawić skupienie. Brakuje natomiast badań, które długoterminowo śledziłyby koncentrację tych samych osób i pokazywały, że od pojawienia się smartfonów słabnie ona z roku na rok. Większość danych pochodzi z jednorazowych porównań. Na przykład w analizie 71 badań osoby oglądające więcej krótkich filmów, takich jak TikTok czy Reels, gorzej wypadały w testach uwagi13. Nie wiadomo jednak, czy to filmy osłabiają uwagę, czy po prostu częściej sięgają po nie osoby, którym trudniej się skupić.

Jak ograniczyć wpływ telefonu na koncentrację?

Skoro według danych CBOS najczęstszym powodem ograniczania mediów społecznościowych jest poczucie straty czasu, zmianę dobrze zacząć od sprawdzenia, ile czasu naprawdę zabiera Ci telefon. Statystyki czasu przed ekranem możesz znaleźć w ustawieniach telefonu. Gdy zobaczysz w nich, ile godzin dziennie zajmuje Ci przewijanie, łatwiej będzie zdecydować, co chcesz zmienić.

Nie musisz przy tym od razu odcinać się od internetu. Telefon rozprasza przede wszystkim wtedy, gdy przerywa to, co robimy5,6, dlatego na czas pracy, nauki czy czytania możesz wyłączyć powiadomienia albo włączyć tryb skupienia, a na wiadomości odpisywać w wyznaczonych przerwach. Telefon może leżeć na biurku ekranem w dół, ale jeśli kusi Cię, żeby po niego sięgać, lepiej odłożyć go do innego pokoju. Możesz też sprawdzić, jak się czujesz podczas wieczoru czy weekendu z wyłączonym internetem. Jeśli pierwsza próba się nie uda, nic straconego. O tym, czego może nauczyć nieudany cyfrowy detoks, piszemy w artykule Cyfrowy detoks nie poszedł zgodnie z planem – i całe szczęście.

Warto przy tym myśleć nie tylko o tym, z czego rezygnujesz, ale też o tym, co zyskujesz. Uczestnicy badania z blokadą internetu więcej czasu spędzali z innymi ludźmi, w ruchu i na świeżym powietrzu, co częściowo tłumaczyło poprawę ich samopoczucia4. Spacer, trening czy wspólny posiłek bez telefonu na stole to dobry sposób na wykorzystanie czasu, który odzyskasz.

Telefon nie musi więc odbierać Ci koncentracji na stałe. To, ile jej zabiera, w dużej mierze zależy od Ciebie.

 

 

FAQ — najczęściej zadawane pytania

Ile czasu Polacy spędzają w mediach społecznościowych?

Większość użytkowników (74%) spędza w nich od 1 do 2 godzin dziennie, 16% od 3 do 4 godzin, a 6% co najmniej 5 godzin. Najwięcej czasu poświęcają im najmłodsi dorośli: co czwarta osoba w wieku 18–24 lata (26%) spędza w mediach społecznościowych co najmniej 5 godzin na dobę [2].

Jak sprawdzić, ile czasu spędzam na telefonie?

Statystyki czasu przed ekranem znajdziesz w ustawieniach telefonu. W iPhonie to zakładka „Czas przed ekranem”, a w większości telefonów z Androidem „Cyfrowa równowaga i kontrola rodzicielska”. Zobaczysz tam, ile czasu spędzasz w poszczególnych aplikacjach i ile razy dziennie odblokowujesz telefon.

Czy trzeba całkowicie odciąć internet w telefonie, żeby poprawić koncentrację?

Prawdopodobnie nie, choć nie zostało to jeszcze dobrze sprawdzone. Autorzy badania z dwutygodniową blokadą internetu uważają, że korzyści można osiągnąć także mniej restrykcyjnymi sposobami [4]. Dobrym początkiem może być wyłączenie powiadomień, które najczęściej przerywają pracę.

Źródła

  1. Feliksiak M, Majchrzak D. Korzystanie z internetu w 2026 roku. Komunikat z badań nr 61/2026. Warszawa: Fundacja CBOS; 2026. otwórz źródło
  2. Hess A, Czarnecka Z, Litwin D. Jak korzystamy z mediów społecznościowych? Komunikat z badań nr 86/2026. Warszawa: Fundacja CBOS; 2026. otwórz źródło
  3. Bartlett S. Phone addiction scientist: doing this gives you an hour back every day! Guest: Sahar Yousef [podcast]. The Diary of a CEO. 2026 Oct 15. otwórz źródło

Materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej, formalnej opinii ani diagnozy. W przypadku dolegliwości zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.

Powiązane artykuły

Teksty, które rozwijają ten temat — wybrane przez redakcję.

Osoba robiąca selfie ze smartfonem, którego ekran symbolicznie wciąga jej twarz – ilustracja do artykułu „Cyfrowy detoks nie poszedł zgodnie z planem – i całe szczęście” na blogu nikalab.

Cyfrowy detoks nie poszedł zgodnie z planem – i całe szczęście

Codziennie sięgamy po telefon dziesiątki razy – często bez potrzeby. Czy to już nawyk, uzależnienie, a może naturalna reakcja na przebodźcowany świat? Czy da się dziś odłączyć od telefonu choć na kilka godzin? Co daje dzień offline?

Przeczytaj
Pochłonięte życiem wirtualnym nastolatki

Does virtual life destroy family relationships?

More and more people believe that the dynamic development of technology, especially the Internet and social media, has a negative impact on family relationships. We tell you how to fix them.

Przeczytaj
Szklana klepsydra z przesypującym się piaskiem na pomarańczowym tle – symbol upływu czasu i spokojnego podejścia do nudy.

Jak przestałem bać się nudy i dlaczego Ty też możesz

Nuda kojarzy się z bezczynnością, ale to nie zawsze coś złego. W świecie pełnym bodźców i ciągłej produktywności, pozwolenie sobie na nudę może być formą głębokiego odpoczynku. Zamiast kolejnych zadań i rozpraszaczy – chwila ciszy, która sprzyja kreatywności i działa jak rytuał self-care.

Przeczytaj