FOMO: Uwaga, bo coś Cię ominie

Skrót FOMO („Fear of Missing Out“) oznacza strach przed tym, że coś nas ominie – w realnym świecie lub mediach społecznościowych. FOMO wiąże się nie tylko z zaniepokojeniem, że podczas gdy my spokojnie smażymy naleśniki, gdzieś dzieje się coś, co wymaga naszej natychmiastowej uwagi, ale także z chęcią bycia zawsze online. W łączności. W zasięgu.

7 na 10 millenialsów ma FOMO.

Z badań naukowców przeprowadzonych na Uniwersytecie Warszawskim oraz przez analityków z panelu badawczego Ariadna wynika, że aż 16 proc. internautów w Polsce – tych powyżej 15. roku  – odczuwa FOMO. Boi się odłączyć, a myśl o tym, że miałoby zabraknąć na chwilę internetu, jest dla nich paraliżująca. Przy założeniu, że w Polsce jest prawie 27 mln osób korzystających z internetu, okazuje się, że FOMO dotyczy aż 4 mln Polaków. Tyle osób boi się utraty łączności.

Nasz kraj, oczywiście, nie jest wyjątkiem. Globalnie ponad połowa użytkowników mediów społecznościowych doświadcza FOMO. Co ciekawe, mężczyźni borykają się z tym problemem częściej od kobiet. Dla 69 proc. osób z pokolenia millenialsów FOMO to stały element dnia, nie sporadyczne doświadczenie. To aż 7 na 10 osób! 

Praktycznie co druga z nich nie może przetrwać 12 godzin bez zaglądania do socialmediów, zaś co piąta osoba sprawdza je co godzinę. 

Ostrożnie, media społecznościowe powodują FOMO.

Badania i niepokojące doniesienia sygnalistki Francis Haugen, niegdyś pracownicy Facebooka, jednoznacznie wskazują, że media społecznościowe, promowane w nich wzorce i ciągłe bycie online mają destrukcyjny wpływ na samopoczucie i samoocenę użytkowników. Zwłaszcza – nastolatków. 

Często nadmierne korzystanie z mediów społecznościowych i szerzej, internetu, wynika z niezadowolenia z tego, co się dzieje w życiu. I choć media społecznościowe w teorii mają być remedium na samotność i poprawiać nam humor, w rzeczywistości wywołują odwrotny efekt.

Za największego “winowajcę” FOMO wśród mediów społecznościowych uważa się właśnie Facebooka, który powoduje około 72% przypadków tego stanu lękowego. Daleko w tyle są Instagram i Twitter (po 14% przypadków) oraz Pinterest ( 8%).

Treści tematyczne, które najbardziej się przyczyniają do FOMO to:

• podróże (ciężko jest patrzeć obojętnie na kogoś, kto wyleguje się pod palmami lub zwiedza świat mimo pandemii, prawda?);
• eventy i imprezy ( bo komu by się nie chciało imprezować w świecie offline?);
• jedzenie ( właściwie to nawet bardziej zdjęcia kolorowych sałatek, soczystych steków i czekoladowych wypieków, na widok których aż ślinka cieknie).

Chęć ciągłego uczestniczenia w tym, co się dzieje w internecie, także dzielenia się szczegółami swojego życia – podróżami, posiłkami, imprezami – powoduje realne zagrożenie. Choćby na drogach: z badań opublikowanych w „Computer and Human Behavior“ wynika, że FOMO ma wpływ na nieuważne prowadzenie auta. Konsekwencje mogą być potencjalnie śmiertelne.

Zdjęcie: unsplash.com

Jak sobie poradzić z FOMO.

Jednym z praktycznych sposobów walki z FOMO jest choćby zmiana ustawień w kontach, założonych w mediach społecznościowych – tak, by wyświetlało się więcej pozytywnych wiadomości i informacji o osobach, które używają social mediów nie tylko do tego, by chwalić się kolejną egzotyczną podróżą czy spektakularnym obiadem w modnej knajpie. Przestań obserwować pozerów i porównywać się z nimi.

Nie musisz dzielić się wszystkim – raczej wątpliwe, żeby twoje małe dziś dzieci doceniły kiedyś, że w ich dzieciństwie relacjonowałaś/-eś każdą ich minę i śmieszne powiedzonko na Facebooku. Chcesz pielęgnować wspomnienia? Świetnie! Ale nie musisz robić tego online. Oczyść swoje profile, zostaw coś dla siebie. Życie jest tu i teraz, nie na ekranie.

Można spróbować wyciszać powiadomienia na noc, zrobić choćby kilkugodzinny detoks od mediów społecznościowych lub ustawić automatyczną odpowiedź w e-mailu. 

Zamiast wymieniać dziesiątki wiadomość, podczas gdy ledwo nadążasz z odpisywaniem, umów się na kawę z przyjaciółką. Zabierz mamę na spacer. Telefon zostaw w domu. Naprawdę – nic cię nie ominie. A newsy na Twitterze możesz skomentować też później.

Jednak jeśli czujesz, że te rady nie działają, a problem FOMO odbiera Ci radość z życia, rozważ wizytę u psychologa. 

FOMO a zaburzenia psychologiczne.

W jakimś sensie obawa przed tym, że coś nas ominie, a więc także – że to my zostaniemy pominięci, na jakimś smutnym marginesie, towarzyszy ludzkości od zawsze. Jednak to ostatnie dekady, w których nastąpił błyskawiczny rozwój technologiczny, a świat z lokalnego stał się McLuhanowską globalną, wiecznie online wioską, przyniosły badania na ten temat. 

Termin „fear of missing out“ został ukuty w 2004 roku i od tamtej pory regularnie gości na łamach czasopism naukowych z różnych dziedzin, przy okazji budząc zainteresowanie mediów. Świat zwrócił jeszcze większą uwagę na zjawisko FOMO w 2013 roku, kiedy termin trafił do słownika oxfordzkiego. Wówczas pochylili się nad nim psychologowie stwierdzając, że może prowadzić do poczucia niższości, samotności oraz powodować złość. Wiąże się także z niedostateczną ilością snu (którego jakość pozostawia wiele do życzenia), napięciem emocjonalnym, niepokojem i brakiem kontroli nad emocjami. 

Bibliografia:

1. Anwar Z., Fury E., Fauziah S., “The Fear of Missing Out and Usage Intensity of Social Media”, Conference: Proceedings of the 5th ASEAN Conference on Psychology, Counselling, and Humanities, styczeń 2020r.
2. “FOMO Statistics You Need to Know for Your Business in 2021”. FortuneLords.com, 16 stycznia 2021r.
3. Gilbert N., “45 Interesting FOMO Statistics: 2021 Effects, Demographics & Marketing”, FinancesOnline, dostęp 16 listopada 2021r.
4. Gupta M., Sharma A., “Fear of missing out: A brief overview of origin, theoretical underpinnings and relationship with mental health”. World J Clin Cases, 2021r.
5. Barker E., “This Is The Best Way to Overcome Fear of Missing Out”. Time, 7 czerwca 2016r.
6. Raport "FOMO 2019. Polacy a lęk przed odłączeniem", Wydział Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii UW, 15 października 2019r.
7. Scott E., “How to Deal With FOMO in Your Life”, VerywellMind, 25 kwietnia 2021r.
8. Towey H., “13-minutowe wideo z sygnalistką z Facebooka. To jedne z najmocniejszych zarzutów, jakie kiedykolwiek padły wobec firmy”,  BusinessInsider.com, 7 października 2021r.