Osoba morsująca w przeręblu, zanurzona w lodowatej wodzie.

Morsowanie – jakie daje korzyści i jak zacząć bezpiecznie?

Aktualizacja: 08/03/2023
Czas czytania: 2 min
Autor: Anna Stachowiak
Sprawdzone przez eksperta

Coraz bardziej popularne na całym świecie morsowanie nie jest nowym trendem – praktykuje się je od stuleci. Ekspozycja na zimną wodę była obecna w kulturach skandynawskich, rosyjskich czy azjatyckich na długo przed tym, zanim trafiła do mediów społecznościowych. W artykule wyjaśniamy, czym jest morsowanie, jakie może przynieść korzyści zdrowotne, kto nie powinien go praktykować oraz jak zacząć bezpiecznie.

Morsowanie w mediach społecznościowych – moda czy realne korzyści?

Media społecznościowe pełne są uśmiechniętych ludzi w lodowatej wodzie. Kobiety w bikini i ciepłych czapkach, osoby celebrujące swoje pierwsze wejście do jeziora czy morza, często podkreślają, że morsowanie było „najlepszą decyzją w ich życiu”.

Popularność zimnych kąpieli zwiększyły również znane postacie, m.in.:

  • Wim Hof, który od lat popularyzuje ekspozycję na zimno i techniki oddechowe.

  • Joe Rogan, który wielokrotnie poruszał temat cold exposure (ekspozycji na zimno) i regeneracji w swoim podcaście, zapraszając lekarzy i naukowców.

Warto jednak pamiętać, że morsowanie:

  • nie jest formą aktywności odpowiednią dla każdego,

  • niesie ryzyko poważnych konsekwencji zdrowotnych,

  • wymaga odpowiedniego przygotowania i stopniowej adaptacji organizmu.

Hipotermia, zaburzenia oddychania czy poważne zaburzenia pracy to potencjalne zagrożenia przy nieumiejętnym podejściu do zimnej wody(1).

Czym właściwie jest morsowanie?

Morsowanie to krótka kąpiel w zimnej wodzie – najczęściej w morzu, jeziorze lub rzece, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Kluczowe znaczenie ma:

  • czas ekspozycji,

  • stopniowe przyzwyczajanie organizmu,

  • przygotowanie przed i po wejściu do wody.

Nie jest to test siły charakteru ani rywalizacja. To forma kontrolowanego bodźca stresowego, który – stosowany rozsądnie – może uruchamiać procesy adaptacyjne w organizmie.

Jak przygotować się do pierwszego morsowania?

Pierwsze morsowanie to moment, w którym entuzjazm spotyka się z realnym wyzwaniem dla organizmu. Właśnie dlatego warto na chwilę się zatrzymać i podejść do tego doświadczenia świadomie – z uwzględnieniem własnego stanu zdrowia, stopniowej adaptacji i zasad bezpieczeństwa.

🩺 Konsultacja z lekarzem

Przed pierwszym morsowaniem warto skonsultować się z lekarzem, szczególnie jeśli:

  • masz choroby serca,

  • zmagasz się z nadciśnieniem,

  • masz problemy z układem oddechowym.

Ocena stanu zdrowia przez lekarza pomaga ograniczyć ryzyko i jest ważnym elementem bezpiecznego podejścia do morsowania. 

👥 Nie morsuj sam

Jeśli lekarz nie widzi przeciwwskazań, dobrym rozwiązaniem jest dołączenie do grupy doświadczonych morsów. W grupie jest:

  • bezpieczniej,

  • łatwiej kontrolować czas kąpieli,

  • masz możliwość skorzystania z wiedzy i doświadczenia innych osób(2).

🫁 Rozgrzewka i przygotowanie

Zanim wejdziesz do wody:

  • wykonaj kilkuminutową rozgrzewkę na brzegu,

  • możesz napić się ciepłej herbaty z termosu, aby rozgrzać się od środka,

  • przygotuj ręcznik lub ponczo na wyjście z wody.

Do wody wchodź stopniowo, powoli i na krótko. Na początku ekspozycja na zimno powinna być bardzo krótka i dostosowana do indywidualnej tolerancji – adaptacja organizmu jest ważniejsza niż długość pobytu w wodzie. 

🧤 Odpowiednie wyposażenie

Warto zaopatrzyć się w:

  • obuwie do morsowania,

  • czapkę i rękawiczki,

  • ponczo lub ręcznik, który pozwoli szybko się ogrzać(3).

Jakie korzyści zdrowotne daje morsowanie?

Morsowanie, czyli krótkotrwała ekspozycja organizmu na zimną wodę, może przynosić określone korzyści zdrowotne, o ile jest praktykowane w sposób świadomy, stopniowy i dostosowany do możliwości danej osoby. 

Przeglądy badań sugerują, że regularna, kontrolowana ekspozycja na zimno może wpływać na funkcjonowanie układu odpornościowego, m.in. poprzez modulację odpowiedzi immunologicznej i zmiany w aktywności komórek odpornościowych(1,4).

Zimna woda silnie oddziałuje również na układ krążenia – powoduje skurcz naczyń krwionośnych, a następnie ich rozszerzenie po wyjściu z wody, co może wspierać regulację krążenia i reakcje naczyniowe. Badania wskazują także na wpływ ekspozycji na zimno na autonomiczny układ nerwowy oraz zmienność rytmu serca, co jest jednym z markerów adaptacji sercowo-naczyniowej(5).

Krótkotrwały stres termiczny związany z zanurzeniem w zimnej wodzie prowadzi do zwiększonego wydzielania katecholamin i endorfin, co może przekładać się na poprawę nastroju, subiektywne poczucie energii oraz lepszą regulację stresu. Systematyczne przeglądy i analizy jakościowe wskazują, że wiele osób regularnie praktykujących morsowanie zgłasza poprawę samopoczucia psychicznego oraz jakości snu, choć mechanizmy tych efektów nie są jeszcze w pełni poznane(6).

Ekspozycja na zimno zwiększa również wydatek energetyczny organizmu, ponieważ ciało musi aktywnie produkować ciepło poprzez mechanizmy termogenezy, w tym drżenie mięśni oraz aktywację tkanki tłuszczowej brunatnej. Przeglądy badań sugerują, że ten proces może czasowo wspierać metabolizm, choć nie stanowi samodzielnej strategii redukcji masy ciała(7).

Wreszcie, choć aspekt ten jest trudniejszy do uchwycenia w badaniach ilościowych, liczne analizy jakościowe i obserwacyjne wskazują, że regularne morsowanie może wzmacniać odporność psychiczną, poczucie sprawczości i kontroli nad własnym ciałem. Autorzy przeglądów podkreślają jednak, że efekty te są silnie zależne od kontekstu, motywacji oraz indywidualnej tolerancji na zimno(8).

FAQ: najczęściej zadawane pytania

  • Czy morsowanie jest bezpieczne dla każdego?
    Nie. Morsowanie nie jest odpowiednie dla każdego. Osoby z chorobami serca, niekontrolowanym nadciśnieniem, schorzeniami układu oddechowego lub innymi poważnymi problemami zdrowotnymi powinny z niego zrezygnować lub skonsultować się z lekarzem. Nawet u osób zdrowych kluczowe są stopniowa adaptacja i przestrzeganie zasad bezpieczeństwa.
  • Jak często można morsować?
    Większość doświadczonych morsów praktykuje morsowanie 1-3 razy w tygodniu. Częstsza ekspozycja na zimno nie zawsze oznacza lepsze efekty i może prowadzić do nadmiernego obciążenia organizmu. Optymalna częstotliwość zależy od indywidualnej tolerancji i ogólnego stanu zdrowia.
  • Jak długo powinno trwać pierwsze morsowanie?
    Pierwsza kąpiel w zimnej wodzie powinna trwać bardzo krótko – od kilkunastu do kilkudziesięciu sekund. Krótsza ekspozycja jest bezpieczniejsza i wystarczająca, a czas pobytu w wodzie można stopniowo wydłużać wraz z adaptacją organizmu.
  • Czy morsowanie naprawdę poprawia odporność?
    Przeglądy badań sugerują, że regularna, kontrolowana ekspozycja na zimno może wpływać na funkcjonowanie układu odpornościowego, m.in. poprzez modulację odpowiedzi immunologicznej i zmiany w aktywności komórek odpornościowych(1,4). Nie jest to jednak „sposób na odporność” sam w sobie, a jeden z elementów stylu życia, który działa tylko przy odpowiednim przygotowaniu i regularności.
  • Jakie są najczęstsze błędy początkujących morsów?
    Do najczęstszych błędów należą: brak konsultacji lekarskiej, morsowanie w pojedynkę, zbyt długi pobyt w wodzie, pomijanie rozgrzewki oraz ignorowanie sygnałów wysyłanych przez organizm.
Źródła:
Artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej, farmaceutycznej ani dietetycznej. Informacje zawarte w niniejszym materiale nie mogą być traktowane jako substytut profesjonalnej konsultacji ze specjalistą. Suplementy diety nie mogą być stosowane jako substytut zróżnicowanej diety i zdrowego trybu życia.

Najnowsze artykuły

Bądź na bieżąco! Czytaj nasze najnowsze wpisy, odkrywaj aktualne tematy i rozwijaj swoją wiedzę oraz korzystaj z praktycznych porad każdego dnia z blogiem nikaMag.

Osoba morsująca w przeręblu, zanurzona w lodowatej wodzie.
Porady i inspiracje

Morsowanie – jakie daje korzyści i jak zacząć bezpiecznie?

Coraz bardziej popularne na całym świecie morsowanie nie jest nowym trendem – praktykuje się je od stuleci. Ekspozycja na zimną wodę była obecna w kulturach skandynawskich, rosyjskich czy azjatyckich na...
Czas czytania: 2 min
Czytaj więcej
Portret autorki artykułu na blogu nikalab „Komfort ma swoje granice, zdrowie też!”.
Porady i inspiracje

Komfort ma swoje granice, zdrowie też!

Często myślimy o zdrowiu jak o czymś delikatnym, wymagającym ochrony i spokoju. Ale czy to nie właśnie wychodzenie poza strefę komfortu jest tym, co naprawdę buduje naszą siłę – fizyczną,...
Czas czytania: 1 min
Czytaj więcej
Abstrakcyjna struktura komórkowa symbolizująca wpływ witaminy D na proces starzenia komórek.
Suplementacja i dieta

Naukowcy: wyższy poziom witaminy D to wolniejsze starzenie komórek

Jak zachować dobre samopoczucie, sprawność i wygląd na dłużej? Sięgamy po zabiegi, lepsze kosmetyki, dietę, ruch i sen. Ale są też rzeczy, których nie widać – a które potrafią zrobić...
Czas czytania: 1 min
Czytaj więcej