Witamina D bywa nazywana „witaminą słońca”, ale statystyki pokazują coś zaskakującego – największe niedobory nie występują w krajach północnej Europy, lecz w regionach, gdzie słońca jest pod dostatkiem. To paradoks, który od lat badają naukowcy(1).
Dlaczego tak się dzieje? Jak to możliwe, że mieszkańcy najbardziej nasłonecznionych państw należą do grupy z najniższym poziomem witaminy D?
Średni poziom 25(OH)D: 15-20 ng/ml
Systematyczny przegląd badań przeprowadzonych w Zjednoczonych Emiratach Arabskich (35 badań, ponad 28 tys. uczestników) wykazał, że średni poziom witaminy D w populacji dorosłych wynosi zaledwie 17,6 ng/ml – czyli znajduje się poniżej przyjętej normy. Niedobór występuje szczególnie często wśród kobiet(2).
Ekstremalne temperatury – wielu mieszkańców unika dłuższej ekspozycji na słońce, większość czasu spędzając w klimatyzowanych wnętrzach.
Kultura i religia – odzież zakrywająca ciało znacznie ogranicza syntezę skórną witaminy D.
Styl życia – dominacja klimatyzowanych wnętrz, praca w biurach i galeriach handlowych.
Pigmentacja skóry – ciemniejsza karnacja wymaga dłuższej ekspozycji na promieniowanie UVB, aby wyprodukować taką samą ilość witaminy D jak skóra jasna.
Średni poziom 25(OH)D: 10-25 ng/ml
Według badań populacyjnych od 30% do nawet 80-90% mieszkańców Indii może mieć niedobór witaminy D(3). Tak duże rozbieżności wynikają z różnic regionalnych, diety i fototypu skóry.
Pigmentacja skóry – ciemniejsza skóra potrzebuje dłuższej ekspozycji na słońce, by wyprodukować tyle samo witaminy D co jasna skóra.
Zanieczyszczenie powietrza – smog w dużych miastach działa jak „filtr”, ograniczając przenikanie promieni UVB,
Dieta – tradycyjna kuchnia indyjska jest uboga w naturalne źródła witaminy D (tłuste ryby, jaja, nabiał).
Styl życia – coraz więcej czasu spędzanego w pomieszczeniach (szkoła, praca, transport) ogranicza codzienną ekspozycję na światło słoneczne.
Średni poziom 25(OH)D: 10-15 ng/ml
Badania populacyjne pokazują, że od 60% do nawet 90% mieszkańców Arabii Saudyjskiej ma niedobór witaminy D(4) – to jeden z najwyższych wskaźników na świecie. Problem dotyczy zarówno dzieci, jak i dorosłych, a szczególnie nasilony jest u kobiet.
Unikanie słońca – ekstremalne temperatury sprawiają, że większość osób przebywa w klimatyzowanych wnętrzach.
Kultura i religia – zakrywanie ciała ogranicza możliwość syntezy skórnej witaminy D.
Dieta – tradycyjna kuchnia zawiera niewiele naturalnych źródeł witaminy D (np. tłustych ryb).
Styl życia – miejski, z przewagą pracy i nauki w pomieszczeniach.
Otyłość – rozpowszechniona w regionie, dodatkowo zmniejsza biodostępność witaminy D w organizmie.
„To pokazuje, że czynniki kulturowe i styl życia mogą być silniejsze niż klimat i geografia.”
Witamina D powstaje w organizmie głównie dzięki syntezie skórnej pod wpływem promieniowania UVB. Przebywanie w pomieszczeniach, zakrywanie skóry ubraniem czy częste stosowanie kremów z filtrem znacząco ogranicza ten proces. Nawet dobrze zbilansowana dieta zwykle nie pokrywa zapotrzebowania – naturalne źródła witaminy D (tłuste ryby morskie, jaja, produkty fortyfikowane) są rzadko spożywane w wystarczających ilościach.
„W Polsce szacuje się, że nawet 90% populacji może mieć zbyt niski poziom witaminy D (5).”
Witamina D pełni wiele kluczowych ról, potwierdzonych przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA). Przyczynia się m.in. do:
prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego(6),
prawidłowego wchłaniania i wykorzystywania wapnia i fosforu(7),
utrzymania zdrowych kości(8),
prawidłowej pracy mięśni(9),
utrzymania mocnych i zdrowych zębów(10).
Odkryj złoty trójkąt zdrowych kości: magnez, witamina D3 i witamina K2 →
Łączą niski poziom witaminy D ze złym samopoczuciem, objawami depresji oraz stresem(11,12,13).
Wskazują na zależność pomiędzy niedoborem witaminy D a wysokim poziomem TSH(14,15).
Niski poziom został powiązany z większym ryzykiem rozwoju choroby Parkinsona czy stwardnienia rozsianego(16,17,18,19).
Pokazały, że jej wysokie stężenie może chronić przed zwyrodnieniem plamki żółtej związanej z wiekiem u kobiet po menopauzie(20).
Wskazują, że witamina D może poprawiać wydajność w trakcie treningu oraz osiągi sportowe(20).
Witamina D jako składnik anti-ageing →
Na rynku większość suplementów diety zawiera witaminę D3 pozyskiwaną z lanoliny (tłuszczu owczej wełny) i innych skór zwierzęcych czy wątrób ryb.
W produktach nikalab stosowana jest wegańska witamina D3 z mikroalg.
Mikroalgi rosną w kontrolowanych warunkach, w których nie są stosowane pestycydy, a do ich obróbki nie stosuje się rozpuszczalników. Cały proces jest niskoenergetyczny i zrównoważony (algi rosną bardzo szybko), a niewykorzystane resztki są używane w kolejnej rundzie wzrostu.
Milczenie owiec. Dlaczego witamina D3 z lanoliny jest nieetyczna?
| Witamina D3 z mikroalg (nikalab) |
Inni producenci („premium” też) Witamina D3 z lanoliny i innych źródeł odzwierzęcych |
|
| Oszczędność cierpienia zwierząt | ✅ | ❌ |
| Uprawa i produkcja przyjazna dla środowiska | ✅ | ❌ |
Głównym powodem jest długi okres jesienno-zimowy i niewielka ilość słońca w ciągu roku, co ogranicza naturalną syntezę w skórze. Dodatkowo spędzamy dużo czasu w pomieszczeniach, a nasza dieta dostarcza tylko niewielkie ilości witaminy D – głównie z ryb morskich, które rzadko pojawiają się na polskich stołach. To sprawia, że w Polsce problem niedoborów jest powszechny.„Badania pokazują, że nawet 80–90% Polaków ma zbyt niski poziom witaminy D(5).”
Główne naturalne źródła, takie jak tłuste ryby morskie (łosoś, śledź, makrela), pojawiają się na talerzach rzadko i w niewystarczających ilościach. Inne produkty (jaja, nabiał, grzyby) zawierają jej śladowe ilości.„W sposób naturalny witamina D występuje w żywności tylko w niektórych produktach i szacuje się, że z diety pochodzi jedynie 20% jej puli w organizmie.” – Normy żywienia dla populacji Polski, pod redakcją Ewy Rychlik, Katarzyny Stoś, Agnieszki Woźniak, Hanny Mojskiej(21).
Dlatego w polskich warunkach klimatycznych i żywieniowych eksperci podkreślają, że sama dieta bez suplementacji nie pozwala na osiągnięcie zalecanego poziomu witaminy D, szczególnie w okresie jesienno-zimowym(21).„Spożycie witaminy D w populacji polskiej jest od lat niewielkie i dalekie od realizacji zaleceń żywieniowych. W świetle wyników badań, dotyczących sposobu żywienia i stanu odżywienia społeczeństwa polskiego w latach 2017–2020, przeprowadzonych w ramach Narodowego Programu Zdrowia, osoby w wieku 19-64 lat spożywały średnio 3,7 μg witaminy D/dobę, a kobiety ciężarne 2,4-2,6 µg/dobę. Spożycie wśród dzieci kształtuje się w przedziale 0,6-3,5 μg/dobę.” – Normy żywienia dla populacji Polski, pod redakcją Ewy Rychlik, Katarzyny Stoś, Agnieszki Woźniak, Hanny Mojskiej(21).
Bądź na bieżąco! Czytaj nasze najnowsze wpisy, odkrywaj aktualne tematy i rozwijaj swoją wiedzę oraz korzystaj z praktycznych porad każdego dnia z blogiem nikaMag.
