Medytację kojarzymy głównie z lepszym samopoczuciem i ze spokojem w głowie. Coraz częściej mówi się jednak o tym, że jej działanie może sięgać głębiej i przynosić też inne korzyści organizmowi. W podcaście FoundMyFitness Richard Davidson sugeruje, że regularna praktyka może wpływać na markery stanu zapalnego. Sprawdzamy, jak jego słowa wypadają na tle opublikowanych badań i co rzeczywiście możemy z nich wywnioskować.
Co mówi Richard Davidson o medytacji i stanie zapalnym?
Richard Davidson jest profesorem psychologii i psychiatrii na University of Wisconsin-Madison oraz założycielem Center for Healthy Minds. Jako neuronaukowiec od ponad czterdziestu lat bada emocje, uwagę i praktyki medytacyjne1. W sierpniu 2026 roku był gościem podcastu „FoundMyFitness”, w którym dr Rhonda Patrick rozmawia z naukowcami o zdrowiu, starzeniu się i stylu życia. W rozmowie Davidson, powołując się na nowe dane swojego zespołu twierdzi, że już pięć minut medytacji dziennie przez 28 dni wystarczy, żeby wpłynąć na jeden z markerów stanu zapalnego w organizmie1.
Sprawdzamy: czy medytacja obniża stan zapalny?
Medytacja może przybierać różne formy. Żeby ocenić jej wpływ na stan zapalny, warto więc sprawdzić, jakie praktyki badano i na jakiej podstawie oceniano ich działanie.
Czym jest medytacja uważności?
Medytacja to wspólna nazwa dla ćwiczeń umysłu. Część z nich uczy skupiania i utrzymywania uwagi, np. na oddechu, inne rozwijają życzliwość wobec siebie i innych albo pomagają z dystansem przyglądać się własnym myślom2. W badaniach najczęściej sprawdza się medytację uważności (mindfulness), czyli świadome zauważanie tego, co dzieje się tu i teraz: oddechu, odczuć płynących z ciała, myśli i emocji3. Więcej o samej praktyce piszemy w tekście Mindfulness – remedium na stres, niepokój i depresję?
Naukowcy sprawdzają jej wyniki najczęściej na podstawie ośmiotygodniowego kursu redukcji stresu opartego na uważności (MBSR), który łączy cotygodniowe zajęcia w grupie z codzienną praktyką w domu, a coraz częściej także w aplikacjach do medytacji. Takie ćwiczenia pomagają zauważać myśli i emocje oraz wracać uwagą do chwili obecnej, zamiast rozpamiętywać to, co poszło nie tak. Dzięki temu mogą zmieniać sposób, w jaki reagujemy na stres3. Badacze sprawdzają więc, czy korzyści z medytacji obejmują także zmniejszenie stanu zapalnego w organizmie.

Dlaczego medytację łączy się ze stanem zapalnym?
Stres nie zostaje tylko w głowie. Gdy trwa długo, odbija się także na układzie odpornościowym, a jednym z jego śladów może być stan zapalny4. To naturalna reakcja obronna organizmu: krótki i gwałtowny stan zapalny pomaga zwalczać infekcje i goić rany. Gorzej, gdy w niewielkim nasileniu utrzymuje się miesiącami. Taki przewlekły stan zapalny badacze wiążą ze starzeniem się i chorobami związanymi z wiekiem5.
W badaniach krwi stan zapalny ocenia się za pomocą tzw. markerów, czyli białek sygnałowych. Najczęściej są to interleukina 6 (IL-6), czyli cząsteczka, za pomocą której komórki odpornościowe przekazują sobie informację o zagrożeniu, oraz białko C-reaktywne (CRP), wytwarzane przez wątrobę w odpowiedzi na stan zapalny. Ich poziom rośnie także pod wpływem stresu. W analizie 34 badań laboratoryjnych już krótkotrwały stres, np. wystąpienie przed komisją oceniającą, podnosił stężenie IL-6 we krwi6.
Jeśli więc trening uważności uczy spokojniej reagować na stres, pojawia się pytanie, czy może też wyciszać odpowiedź zapalną organizmu3,4. W badaniu zespołu z Carnegie Mellon University trzydniowy wyjazd z medytacją obniżył poziom IL-6 wśród 35 osób szukających pracy, w porównaniu z wyjazdem relaksacyjnym bez medytacji, a efekt utrzymywał się jeszcze po czterech miesiącach10. Eksperyment obejmował jednak małą liczbę osób, dlatego więcej mówią zestawienia wielu badań.
W metaanalizie 48 badań z losowym przydziałem do grup, w których wzięło udział łącznie 4683 osoby, po treningu uważności (mindfulness) poziom CRP i IL-6 był nieco niższy niż w grupach porównawczych11. Badacze określają jednak taki efekt jako mały: różnicę widać, gdy porównuje się średnie wyniki dużych grup, ale u pojedynczej osoby może być niezauważalna. Nowsza analiza 89 badań, z 2025 roku, również wskazała na spadek markerów zapalnych po treningu uważności, a pewność tych dowodów oceniono jako umiarkowaną5.
Co jeszcze mówią badania na temat wpływu medytacji na stan zapalny?
Markery we krwi to nie jedyny sposób, by sprawdzić, jak organizm reaguje na medytację. Zespół Davidsona przyglądał się też innym reakcjom układu odpornościowego, które mogą pomóc lepiej zrozumieć jej wpływ na procesy zapalne. Badali m.in.:
- Odpowiedź na szczepionkę przeciw grypie: pracownicy firmy, którzy przeszli ośmiotygodniowy kurs medytacji, po szczepieniu wytwarzali więcej przeciwciał niż osoby czekające na kurs7.
- Odczyn zapalny na skórze po stresie: uczestników poddano stresującemu zadaniu, a na skórę nałożono substancję wywołującą miejscowy odczyn zapalny. Po kursie uważności odczyn był mniejszy niż po programie prozdrowotnym z ruchem i muzykoterapią, choć samopoczucie obu grup poprawiło się podobnie8.
- Aktywność genów zapalnych po dniu medytacji: u doświadczonych medytujących po ośmiu godzinach intensywnej praktyki geny związane ze stanem zapalnym w komórkach krwi były mniej aktywne niż u osób, które w tym czasie odpoczywały9. Grup nie przydzielano jednak losowo.
Wyniki te sugerują, że wpływ medytacji może obejmować różne elementy odpowiedzi immunologicznej, choć więcej przeciwciał po szczepieniu nie oznacza bezpośrednio mniejszego stanu zapalnego. Trudno też porównywać efekty ośmiotygodniowego kursu z efektami intensywnej praktyki u osób medytujących od lat. Pozostaje więc praktyczne pytanie: ile medytować, by można było zaobserwować takie zmiany?

Ile medytować, żeby zobaczyć efekt?
W podcaście Davidson mówi o 5 minutach dziennie przez 28 dni. Dane te pochodzą z prowadzonego w jego ośrodku badania BeWell, w którym wzięło udział 1156 dorosłych z nasilonymi objawami depresyjnymi. Uczestników losowo podzielono na trzy grupy: przez 4 tygodnie jedna korzystała z aplikacji Healthy Minds Program z medytacjami, druga z tej samej aplikacji bez medytacji, a trzecia nie dostała żadnego programu12. Według Davidsona u medytujących poziom jednego z białek zapalnych był wyraźnie niższy niż w grupie bez programu1. Zespół opublikował jednak dotąd tylko opis metody, a wyniki wciąż czekają na publikację, więc „pięć minut dziennie” trzeba na razie traktować z ostrożnością.
Samo porównanie z grupą bez żadnego programu nie pozwala oddzielić efektu samej medytacji od efektu codziennego poświęcania czasu na dbanie o siebie. Pięć minut to też średni czas praktyki, a część uczestników medytowała dalej po zakończeniu programu1, więc do momentu pomiaru mogła ćwiczyć dłużej niż 28 dni. Wyniki powinny ponadto potwierdzić niezależne zespoły badawcze.
Pięć minut to przy tym wyraźnie mniej niż w większości wcześniejszych badań, w których uczestnicy przechodzili ośmiotygodniowe kursy albo uczestniczyli w kilkudniowych wyjazdach. Na klasycznym kursie uważności zaleca się ok. 45 minut praktyki w domu przez 6 dni w tygodniu. W analizie 43 badań uczestnicy wykonywali średnio 64% tego planu, czyli ok. 30 minut dziennie, a osoby, które ćwiczyły więcej, odnosiły nieco większe korzyści13. Chodziło jednak o samopoczucie i stres, a nie o markery zapalne, więc nie wiadomo, ile praktyki potrzeba, żeby zmienić wyniki badań krwi.
Co to znaczy dla Ciebie?
Czy 5 minut medytacji dziennie obniża stan zapalny? Na to pytanie nie mamy jeszcze pewnej odpowiedzi. Mamy przesłanki, że trening umysłu może wpływać na reakcję zapalną, ale nie wiadomo, czy niewielki spadek markerów we krwi przekłada się na rzadsze infekcje czy choroby, oraz czy to efekt samej medytacji, czy też innych czynników np. lepszego snu.
Z pięciominutowej praktyki możesz jednak korzystać bez oczekiwania, że jej wartość potwierdzi wynik badania krwi: jeśli pomaga Ci radzić sobie ze stresem, to już dobry powód, żeby ją kontynuować.
Badania sugerują, że regularna praktyka może w niewielkim stopniu łagodzić reakcję zapalną związaną ze stresem, ale nie zastąpi snu, ruchu i zróżnicowanej diety, o których piszemy w tekście Jak dbać o odporność? Dlaczego codzienne nawyki działają lepiej niż sezonowe mobilizacje.
Medytacja bywa też trudna. W dwóch badaniach z aplikacją Healthy Minds Program od 10% do 28% uczestników zgłosiło co najmniej jedno nieprzyjemne doświadczenie, np. nasilenie niepokoju. W jednym z badań zdarzało się to jednak równie często osobom, które nie medytowały, a większość badanych była zadowolona, że nauczyła się medytować14. Dlatego jeśli zmagasz się z depresją, zaburzeniami lękowymi albo doświadczeniem traumy, zacznij praktykę w porozumieniu z lekarzem lub psychoterapeutą.