Okładka artykułu „Dlaczego budujemy bazy? Psychologia bezpieczeństwa” przedstawiająca symboliczne ujęcie poczucia bezpieczeństwa i potrzeby ochrony.

Dlaczego budujemy bazy? Psychologia bezpieczeństwa

Aktualizacja: 15/09/2025
Czas czytania: 1 min
Autor: Dawid Krawczyk
Sprawdzone przez eksperta

Każde dziecko budowało kiedyś bazę z poduszek, koców albo gałęzi. To nie tylko zabawa – to naturalna potrzeba bezpieczeństwa i tworzenia własnego mikroświata. W dorosłym życiu ta sama potrzeba wraca w innej formie: w relacjach, odpoczynku i dbaniu o siebie. Więcej dowiesz się w tym artykule.

Wszystko zaczyna się od bazy

Nie wiem jak Ty, ale ja w dzieciństwie regularnie budowałem bazy. Ze wszystkiego, co wpadło mi w ręce. Poduszki ściągnięte z wersalki? Koce? Narzuta? Nadawały się idealnie. A jak dorosłem i byłem już trochę silniejszy to targałem najpierw pufę, a później cięższy fotel.

Domowe bazy z mebli i poduszek były tak naprawdę rozgrzewką do tych małych fortów budowanych w naturze – na podwórku i podczas wyjazdów do lasu. Wtedy w ruch szły gałęzie, sznurki, pieńki, a raz nawet drewniane skrzynki po jabłkach z okolicznego warzywniaka.

Spacerując ostatnio po lesie w okolicach Otwocka widziałem chłopaków, którzy buszowali między drzewami szukając idealnych gałęzi. Z rozmowy ze znajomymi szybko wynikło, że każdy z nas ma podobne – dobre – wspomnienia z budowaniem bazy.

Jedni nazywali ją schronem, inni domkiem, jeszcze inni szałasem, ale każdy z nas miał tę dziecięcą potrzebę, żeby schować się w miejscu, które było naszą bazą.

Psychologia dziecięcych kryjówek

Zaintrygowało mnie, skąd się ta potrzeba bierze i zacząłem szukać odpowiedzi. Wpisując do wyszukiwarki pytanie o psychologiczne podstawy dziecięcych baz nie liczyłem na wiele.

Okazało się jednak, że nauka bada to zjawisko całkiem wnikliwie. I rzeczywiście, wiele dzieci niezależnie od miejsca zamieszkania, kultury czy pokolenia, odruchowo buduje schrony z narzut i koców.

Dowiedz się więcej: Czy rodzicielstwo bliskości oznacza poświęcanie się dla dziecka?

Hart i Sobel o bazach dzieci

Już w latach 70. XX wieku Roger Hart – psycholog środowiskowy i badacz dziecięcej przestrzeni – udokumentował, że niemal każde dziecko w badanej przez niego społeczności w amerykańskim stanie Vermont zbudowało choć jedną własną kryjówkę(1).

W ślad za Hartem poszedł David Sobel, edukator i psycholog rozwojowy, który analizował to zjawisko w różnych częściach świata – od hrabstwa Devon w Anglii po karaibskie wyspy. Dziecięcym bazom poświęcił całą książkę „Children’s Special Places”(2).

Dowodzi, że potrzeba budowania schronień pojawia się we „wczesnym środku dzieciństwa” – zwykle między 6. a 12. rokiem życia – i jest wyrazem naturalnego dążenia do autonomii, kontroli nad przestrzenią, a przede wszystkim ma na celu stworzenie własnego, bezpiecznego mikroświata.

„Kiedy dziecko buduje bazę, to nie tylko się bawi – ono konstruuje świat na własnych zasadach. I właśnie dlatego baza daje tak silne poczucie bezpieczeństwa.”

Przeczytaj także: Nie zostawiaj dziecka, by płakało. Tul, odpowiadaj, bądź obecna →

Poczucie bezpieczeństwa a rozwój

Jako dorośli już raczej rzadko budujemy bazy z poduszek. Choć wcale nie znaczy to, że nie potrzebujemy własnego miejsca, które dawałoby nam ten emocjonalny spokój.

Nie jest przypadkiem, że to właśnie w czasie pandemii COVID-19 Washington Post opublikował artykuł o tym, jak dzieci i dorośli wrócili do tworzenia domowych fortów(3). Kiedy świat staje się nieprzewidywalny i chaotyczny, w naturalny sposób próbujemy go oswoić. Baza – nawet symboliczna – to sposób na odzyskanie kontroli.

Bezpieczna więź i zdrowie psychiczne

Z kolei poczucie bezpieczeństwa jest bazą, na której budujemy wszystko, co ważne: zaufanie, relacje, zdolność do odpoczynku i rozwoju.

Zobacz również: Jak stres wpływa na zdrowie psychiczne i fizyczne – i jak się chronić?

To nie slogan z Instagrama, tylko wniosek z wieloletnich badań prowadzonych przez zespół naukowców z Uniwersytetu w Minnesocie(4).

„Dzieci, które już jako niemowlęta miały bezpieczną więź z opiekunem, były później lepiej oceniane przez nauczycieli, miały bliższe przyjaźnie jako nastolatki, a w dorosłości tworzyły zdrowsze, bardziej wspierające związki. Rzadziej doświadczały w nich trudnych emocji i lepiej radziły sobie w sytuacjach konfliktowych.” 

Kiedy czujemy się bezpieczni, nie musimy być w stanie ciągłej gotowości do walki. Nie zużywamy energii na czujność, nie reagujemy napięciem na każdą zmianę. Możemy się otworzyć, uczyć, kochać.

Sprawdź też: Przytulanie a zdrowie – jak czułość wspiera odporność i serce?

Dorosłe bazy – nowe sposoby na poczucie bezpieczeństwa

A jak zadbać o bezpieczeństwo kiedy wyrośniemy z bazy z poduszek i foteli?

Każdy z nas miał kiedyś swoją bazę – zbudowaną z koca, poduszek, foteli i wyobraźni. To tam chowaliśmy się przed światem, tworząc swój własny mikroświat bezpieczeństwa.

Ale dorastamy. Bazy z dzieciństwa zostają za nami, a ich miejsce zajmują inne formy ochrony – te, które budujemy już świadomie.

Filary bezpieczeństwa: sen, ruch, dieta

Dorosła baza to coś więcej niż schronienie. To codzienne wybory, które składają się na nasze samopoczucie i zdrowie – psychiczne, fizyczne i emocjonalne.

  • stabilne relacje z ludźmi, którzy nas wspierają i akceptują,

  • ruch – dodaje energii i pomaga zrzucić napięcia,

  • sen – regeneruje nie tylko ciało, ale i głowę,

  • dbanie o organizm od środka, czyli świadome wspieranie go w tym, czego potrzebuje.

Dowiedz się więcej: Czy emocje odgrywają kluczową rolę w procesie długowieczności?

nikalab – baza XXI wieku

Właśnie tu wchodzi nikalab – baza XXI wieku, tylko że od wewnątrz – linia podstawowych suplementów dla kobiet, mężczyzn i dzieci została zaprojektowana tak, by uzupełniać to, czego często brakuje w codziennej diecie.

Bez udziwnień, bez zbędnych wypełniaczy – za to z nauką w tle i realnym wpływem na samopoczucie.

Dowiedz się więcej: Suplementacja, która działa – dlaczego prostota działa najlepiej?

Bezpieczeństwo w dorosłym świecie to nie tylko dach nad głową. To codzienna troska o siebie i tych, których kochamy. A jeśli możemy zbudować nową bazę – mądrze, odpowiedzialnie i nowocześnie – to czemu by nie?

Suplementy nikalab dla kobiet, mężczyzn i dzieci

Zacznij od tego, co ważne na co dzień. Dla kondycji całego organizmu, samopoczucia, wyglądu.

Bazy na co dzień dla kobiet, mężczyzn i dzieci od nikalab – to połączenie kwasów Omega-3 (DHA + EPA) z alg, witaminy D3 z alg i innych wybranych witamin i minerałów tak ważnych codziennie, na danym etapie życia. Połączenia, które dbają o organizm wielowymiarowo.

FAQ: najczęściej zadawane pytania

  • Dlaczego dzieci budują bazy i kryjówki?
    Dzieci instynktownie tworzą bazy z poduszek, koców czy gałęzi, aby poczuć autonomię i kontrolę nad własnym światem. To także sposób na wyrażenie kreatywności i stworzenie bezpiecznego mikroświata, w którym mogą odpocząć od bodźców zewnętrznych. Psychologowie tacy jak Roger Hart(1) i David Sobel(2) pokazali, że to zjawisko jest uniwersalne – niezależne od kultury czy pokolenia.
  • Jak poczucie bezpieczeństwa w dzieciństwie wpływa na nas w dorosłości?
    Poczucie bezpieczeństwa to fundament zdrowych relacji, zaufania i umiejętności odpoczynku. Badania Uniwersytetu w Minnesocie udowodniły, że osoby, które miały bezpieczną więź z opiekunami, lepiej radzą sobie w związkach, rzadziej doświadczają trudnych emocji i łatwiej rozwiązują konflikty(4). Bez bezpieczeństwa żyjemy w trybie „ciągłej gotowości”, co wyczerpuje nasze ciało i psychikę.
  • Jakie składniki są najważniejsze dla kobiet na co dzień?
    W codziennej diecie kobiet szczególne znaczenie mają:
    • Kwasy Omega-3 (DHA + EPA) – przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania serca(5), dbają o ogólną kondycję skóry, zapobiegają stanom zapalnym i wspierają walkę z niedoskonałościami(6) oraz wspomagają funkcjonowanie mózgu, w tym koncentrację, uczenie się i pamięć(7).
    • Witamina D3 – przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego(8) oraz do utrzymania prawidłowego stanu kości i funkcjonowania mięśni(9,10).
    • Witamina B12 – przyczynia się do prawidłowego metabolizmu energetycznego oraz do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia(11,12), prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego(13) i psychologicznego(14).
    • Witamina B9 (kwas foliowy) – ważny nie tylko w ciąży, może opóźniać starzenie mózgu i obniżać ryzyko demencji(15).
    • Witamina B4 (cholina) – przyczynia się do prawidłowego metabolizmu lipidów(16) oraz do utrzymania prawidłowego funkcjonowania wątroby(17).

    Wszystkie składniki znajdziesz w Baza na co dzień Kobieta • Ja i Baza na co dzień Kobieta • Ja+ (anti-ageing) od nikalab.
  • Jakie składniki są najważniejsze dla mężczyzn na co dzień?
    W codziennej diecie mężczyzn szczególne znaczenie mają:
    • Kwasy Omega-3 (DHA + EPA) – przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania serca(5) oraz wspomagają funkcjonowanie mózgu, w tym koncentrację, uczenie się i pamięć(7).
    • Witamina D3 – przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego(8) oraz do utrzymania prawidłowego stanu kości i funkcjonowania mięśni(9,10).
    • Witamina B4 (cholina) – przyczynia się do prawidłowego metabolizmu lipidów(16) oraz do utrzymania prawidłowego funkcjonowania wątroby(17).
    • Witamina B9 (kwas foliowy) – może opóźniać starzenie mózgu i obniżać ryzyko demencji(15).
    • Witamina B12 – przyczynia się do prawidłowego metabolizmu energetycznego oraz do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia(11,12), prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego(13) i psychologicznego(14).
    • Cynk – przyczynia się do utrzymania prawidłowego poziomu testosteronu we krwi(19).
    • Selen – przyczynia się do prawidłowej płodności i reprodukcji(20), pomaga wyprodukować odpowiednią liczbę zdrowych plemników(21) oraz przyczynia się do prawidłowej spermatogenezy(22).

    Wszystkie składniki znajdziesz w Baza na co dzień Mężczyzna • Ja oraz Baza na co dzień Mężczyzna • Ja+ (anti-ageing) od nikalab.
  • Jakie witaminy i minerały są najważniejsze dla dzieci?
    W codziennej diecie dzieci szczególne znaczenie mają:
    • Kwasy Omega-3 (DHA + EPA) – przyczyniają się do utrzymania prawidłowego funkcjonowania mózgu(23), wspierają prawidłową pracę serca(5) oraz dbają o ogólną kondycję skóry, zapobiegają stanom zapalnym i wspierają walkę z niedoskonałościami(6).
    • Witamina D3 – przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego(8) oraz do utrzymania prawidłowego stanu kości i funkcjonowania mięśni(9,10).
    • Witamina B12 – wspiera pracę układu nerwowego(13) oraz przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania funkcji psychologicznych(14).
    • Witamina C – wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego(24) oraz wspiera organizm w trakcie oraz po intensywnym wysiłku fizycznym(25).
    • Jod – przyczynia się do prawidłowego wzrostu dzieci(26).

    Wszystkie składniki znajdziesz w Baza na co dzień Dziecko • Ja (3+ lat) od nikalab.
  • Co wyróżnia suplementy diety nikalab?
    Nowatorskie produkty nikalab mają jakościowe, wegańskie składniki od sprawdzonych dostawców i transparentną ścieżkę produkcji, którą możesz z łatwością prześledzić. Znakomicie przyswajalne, innowacyjne suplementy są zamknięte w pełni biodegradowalnych i kompostowalnych opakowaniach.
Źródła:
Artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej, farmaceutycznej ani dietetycznej. Informacje zawarte w niniejszym materiale nie mogą być traktowane jako substytut profesjonalnej konsultacji ze specjalistą. Suplementy diety nie mogą być stosowane jako substytut zróżnicowanej diety i zdrowego trybu życia.

Najnowsze artykuły

Bądź na bieżąco! Czytaj nasze najnowsze wpisy, odkrywaj aktualne tematy i rozwijaj swoją wiedzę oraz korzystaj z praktycznych porad każdego dnia z blogiem nikaMag.

Kolorowa ilustracja sylwetek dzieci z różnymi symbolami w obszarze mózgu, przedstawiająca neuroróżnorodność w szkole, w tym ADHD i autyzm oraz różne style uczenia się.
Porady i inspiracje

Neuroróżnorodność w szkole: ADHD, autyzm i etykieta „zdolna, ale leniwa”

„No tak, ona jest zdolna, ale leniwa”, „Ten chłopak jest przecież zdolny, ale taki leniwy”. Różne warianty tych zdań od lat powracają na szkolnych korytarzach. Wypowiadane półgłosem przez zmęczonych nauczycieli...
Czas czytania: 4 min
Czytaj więcej
Kolorowa mikrofotografia wirusa przy powierzchni komórki, symbolizująca działanie układu odpornościowego i znaczenie codziennych nawyków we wzmacnianiu odporności.
Zdrowie i profilaktyka

Jak dbać o odporność? Dlaczego codzienne nawyki działają lepiej niż sezonowe mobilizacje

Coraz więcej osób zastanawia się, jak wzmocnić odporność, zwłaszcza gdy wokół rośnie liczba infekcji. W tym artykule wyjaśniam, dlaczego układ immunologiczny potrzebuje regularnego wsparcia, jaką rolę odgrywają sen, ruch i...
Czas czytania: 1 min
Czytaj więcej
Atletka rozciągająca nogi na macie treningowej na siłowni – przygotowanie do zimowych celów sportowych.
Porady i inspiracje

Jak wyznaczać sportowe cele na zimę – porady od olimpijki Joanny Jóźwik

Zima to czas, w którym motywacja sportowa często spada. Dlatego warto nauczyć się, jak mądrze wyznaczać cele, które pomogą utrzymać rytm i radość z ruchu – nawet gdy aura nie...
Czas czytania: 1 min
Czytaj więcej